Blog: het belang van bewijs

Blog: het belang van bewijs

Onlangs berichtten verschillende kranten over het instellen van een zogenaamd ‘afstandscriterium’ voor de ligging van coffeeshops ten opzichte van scholen. Een ruime meerderheid van de Nederlandse gemeenten met coffeeshops hanteert een straal rondom scholen, waarbinnen geen coffeeshops mogen staan. Deskundigen geven echter aan dat er geen enkel bewijs is dat zulke grenzen het gebruik van softdrugs effectief helpen beperken.  Dat lijkt inderdaad plausibel: wie wil gebruiken is vast bereid iets verder te lopen of te fietsen dan een paar honderd meter. Tegelijkertijd hoeft het leerlingen ook weer niet te gemakkelijk te worden gemaakt, en is elke campagne op scholen gedoemd te mislukken als er net naast de school een coffeeshop staat.

Door: Dr. Frank van Lenthe

Dr. Frank van Lenthe is universitair hoofddocent sociale epidemiologie bij het Erasmus MC in Rotterdam en coördinator van het internationale onderzoek MINDMAP. In zijn bijdragen op onze website richt hij zich vooral op de relatie tussen de fysieke en sociale omgeving in relatie tot het welzijn van ouderen. Meer weten? Neem contact op met hem via f.vanlenthe@erasmusmc.nl.

Het bovenstaande toont bij uitstek dat gemeenten bereid zijn via aanpassingen in de omgeving bij te dragen aan de gezondheid van mensen, maar dat moeten doen op basis van schaars wetenschappelijk onderzoek.  En zodra dat onderzoek niet direct concreet resultaat oplevert, bestaat het gevaar dat de maatregelen weer van tafel gaan. Natuurlijk, als er voldoende en overtuigend bewijs is dat een maatregel niet werkt, kan die worden afgeschaft. Maar in situaties  waarin de kwaliteit van het onderzoek nog kan worden verbeterd, moeten we hier voorzichtig mee zijn.

Of dit voor de coffeeshops geldt laat ik graag aan de deskundigen. Het is echter zeker het geval als het gaat om maatregelen in de omgeving die ouderen in staat moeten stellen langer zelfstandig te wonen of gewoon langer in de eigen buurt te kunnen wandelen of fietsen.  In een poging de kwaliteit van het onderzoek verder te verbeteren, onderzochten we samen met TNO of kenmerken van de woonomgeving zijn geassocieerd met meer wandelen. We verzamelden informatie over de aanwezigheid van relevante voorzieningen (zoals een supermarkt, apotheek of pinautomaat), de inrichting van de omgeving (zoals een trottoir of een bankje om op te zitten) en de esthetiek van de omgeving (zoals een park). Een goed trottoir dicht bij huis kan meehelpen in de keuze te wandelen of de auto te nemen. Voor een mooi park zijn mensen misschien bereid iets verder te lopen. Daarom bestudeerden we het verband tussen de woonkenmerken en wandelen binnen verschillende stralen, die varieerden van 400 tot 1600 meter. Een belangrijke conclusie was dat het verband inderdaad afhangt van de ruimte waarbinnen het wordt onderzocht. Zo was de aanwezigheid van voorzieningen binnen een straal van 400 meter gerelateerd aan wandelen. Meer of minder winkels dicht bij huis speelt kennelijk mee in de keuze te wandelen. In een veel grotere ruimte was dat verband er niet meer, omdat bijna iedereen binnen zo’n grotere ruimte wel toegang had tot die voorzieningen.1 Het onderzoek toont aan dat het hier om maatwerk gaat: om te onderzoeken of er een verband is tussen kenmerken van de omgeving en wandelen, is het eigenlijk voor elk kenmerk nodig te weten binnen welke ruimte de overweging wordt gemaakt te wandelen, te fietsen of de auto te nemen. De verkeerde ruimte kan snel tot de conclusie leiden dat er geen verbanden zijn.

De ambitie bij gemeenten voor het realiseren van leeftijdsvriendelijke wijken is vaak aanwezig.  Maatregelen moeten echter worden genomen in een periode waarin de kwaliteit van het wetenschappelijke onderzoek verder kan worden verbeterd. Bewijs uit wetenschappelijk onderzoek  is hard nodig en cruciaal om het kind niet met het badwater weg te gooien.

1 Etman A ,Kamphuis CBM, Prins RG, Burdorf A, Pierik FH, Lenthe FJ van. Characteristics of residential areas and transportational walking among frail and non-frail Dutch elderly: does the size of the area matter? Int J Heath Geographics 2014; 13: 7.

Foto: Max Pixels

website: Netcreators