Dementie voorkomen? Eet gezond en blijf actief

Dementie voorkomen? Eet gezond en blijf actief

Minstens eenmaal per week vette vis eten verlaagt de kans op dementie, zo blijkt uit onderzoek. Maar wie van jongs af aan gezond eet en een actief leven leidt, doet pas echt aan preventie.

Door: Prof. Dr. ir. Lisette de Groot en Dr. ir. Ondine van de Rest

Prof. dr. ir. Lisette de Groot, hoogleraar Voeding van de Oudere Mens aan Wageningen UR en ambassadeur van Active Ageing Nederland. Om de maand schrijft zij een blog voor Active Ageing Nederland, gebundeld op deze pagina. Meer weten over voedingsonderzoek bij ouderen, en de vertaling ervan naar interventieprogramma’s? Neem contact op via healthyageing@wur.nl.

Mevrouw Pietersen (78 jaar) wordt de laatste tijd nogal vergeetachtig. De namen van haar kleinkinderen ontschieten haar en ze herinnert zich niet meer dat ze onlangs met haar dochters een weekendje naar Rome is geweest. Mevrouw Pietersen heeft mogelijk last van beginnende dementie. Ze is niet de enige: maar liefst een op de vijf mensen krijgt deze ziekte. Op dit moment lijden ruim 260 duizend mensen in Nederland eraan. En dat worden er met de vergrijzing alleen maar meer. Want hoe ouder je bent, hoe groter de kans om de ziekte te krijgen. Voor een 80-plusser is die kans nog 20%, bij mensen ouder dan 90 jaar maar liefst 40%.

Dementie is na kanker de meest voorkomende doodsoorzaak in ons land en heeft een grote maatschappelijk impact. Mensen met deze aandoening hebben algauw 20 uur zorg per week nodig. Dat kost de maatschappij nu al zo’n 5 miljard euro per jaar, 5% van alle zorgkosten. In 2050 is dit naar verwachting het dubbele. Dementie zet ook de levens van naaste familieleden, die vaak fungeren als mantelzorger, op hun kop.

Liever voorkomen dan genezen

Bij dementie geldt nog meer dan bij andere ziektes: voorkomen is beter dan genezen. Er bestaan geen werkzame medicijnen, terwijl goede voeding en een gezonde leefstijl volop aanknopingspunten bieden voor preventie. Het is zaak hiermee zo vroeg mogelijk te beginnen, want de ontwikkeling van dementie is een proces van vele jaren: de eerste veranderingen in de hersenen worden vaak al op middelbare leeftijd waargenomen, lang voordat de ziekte zich openbaart.

De Gezondheidsraad adviseert mensen conform de richtlijnen Goede Voeding minstens een keer per week vis, bij voorkeur de vette varianten, te eten. Dat advies is op zijn plaats, zo bewijst onderzoek van de Rush University Medical Center in Chicago, waarbij ook Wageningen University betrokken was. De onderzoekers hielden van bijna 300 ouderen 7 tot 16 jaar lang de eetgewoontes en leefstijl bij. Visliefhebbers bleken na het overlijden minder markers van dementie in de hersenen te hebben dan mensen die weinig tot geen vis aten. De positieve relaties wogen op tegen de mogelijk nadelige invloed van zware metalen in vis. We publiceerden er samen met onze Amerikaanse collega’s over in het vooraanstaande The Journal of the American Medical Association (JAMA).

Behalve vette vis helpen ook andere kenmerken van een gezond eetpatroon – veel fruit, groente, volkoren graanproducten, peulvruchten en olijfolie – dementie waarschijnlijk te voorkomen. Ook een actieve leefstijl – sociaal, mentaal en fysiek – levert mogelijk een positieve bijdrage.

Grote interventiestudie

Vanuit Wageningen University coördineerden we onlangs een grote, eenjarige interventiestudie naar de effecten van zo’n totaalpakket. Aan het onderzoek, uitgevoerd binnen het Europese programma NU-AGE, deden maar liefst 1.200 65-plussers mee, afkomstig uit vijf verschillende Europese landen.

We kijken met spanning uit naar de eerste resultaten, die naar verwachting later dit jaar bekend worden. We krijgen hiermee nog meer zekerheid over de rol van voeding en leefstijl bij het behoud van gezonde hersenen, en daarmee een stevige basis voor advies aan mevrouw Pietersen en alle andere mensen die dementie willen voorkomen. Het is alvast verheugend om te zien dat het onderwerp bij steeds meer mensen begint te leven. Bij onze publiekslezing over voeding en dementie begin april waren de stoelen niet aan te slepen.

Meer weten over voeding en geheugenverlies bij het ouder worden? Neem contact met ons op.

 

Prof. Dr. ir. Lisette de Groot, hoogleraar Voeding van de Oudere Mens aan Wageningen UR en ambassadeur van Active Ageing Nederland

en

Dr. ir. Ondine van de Rest, Universitair Docent Voeding en Cognitie, Wageningen UR

website: Netcreators