Guilty pleasures

Guilty pleasures

Een van mijn collega’s binnen mijn lectoraat Active Ageing maakte me laatst attent op een video die zij gebruikt om onze studenten verpleegkunde aan het denken te zetten over het nut van slimme zorgtechnologie. In deze video – u kunt hem hier bekijken – zien we een oudere man die van zijn kinderen een aantal gadgets heeft gekregen: een vork die bijhoudt of hij gezond eet, een wandelstok die bijhoudt of hij genoeg loopt en een bed dat bijhoudt of hij genoeg slaapt. In eerste instantie doet de man nog een aantal pogingen om aan de vele eisen van de apparaten te voldoen, maar als hij er niet in slaagt, krijgt hij berichtjes van zijn kinderen over het belang van beweging, gezond eten en een goede nachtrust. Al gauw begint hij creatieve manieren te verzinnen om de systemen om de tuin te leiden. Zo roert hij met de slimme vork in een salade terwijl hij met een andere vork een vette hap naar binnen werkt en laat hij in ruil voor een blikje bier iemand anders de wandeling met zijn slimme stok maken. De technologie wordt steeds slimmer, maar tegen menselijke inventiviteit kan het nog steeds niet op. De ‘slimme’ techniek speelt de suggestie van een gezond leven door aan de kinderen terwijl de oudere man nog steeds zijn ‘guilty pleasures’ krijgt. Iedereen blij.

Door: Louis Neven

Er wordt veel gepraat over en geïnvesteerd in zorgtechnologie. De toekomst van onze zorg wordt radicaal anders, zo zegt men. Maar wat gebeurt er nu echt als we die technologie in de praktijk inzetten? Louis Neven, lector Active Ageing bij Avans Hogeschool, verzamelt ervaringen met zorgtechnologie uit de alledaagse praktijk. En deelt die maandelijks via www.activeageing.nl met u. Op deze pagina kunt u al zijn columns terugvinden.

Deze video is vermakelijk en fictief. In de echte wereld zien we echter vergelijkbare patronen die veel minder luchtig en onschuldig zijn. We kwamen zelf het voorbeeld tegen van een oudere dame bij wie al een enige tijd een slimme medicijndispenser werd ingezet. In eerste instantie ging dat goed, maar op een gegeven moment gaat de dame zienderogen achteruit. Vreemd, want het apparaat geeft aan dat de pillen netjes op de correcte tijd uit het apparaat gehaald worden. Bij een huisbezoek worden de zakjes met de pillen er nog in gevonden, keurig opgestapeld in een keukenkastje. Dat de pillen uit het apparaat gehaald worden, betekent nog niet dat ze ook ingenomen zijn.

We moeten ons dus vragen stellen over de betrouwbaarheid van de informatie die zorgtechnologie ons biedt. Een slimme karaf die bijhoudt of je vader wel genoeg water drinkt is fantastisch, totdat je vader de plant ermee water gaat geven. Hoewel we natuurlijk wel actie kunnen ondernemen als bijvoorbeeld een automatische medicijndispenser aangeeft dat de pillen niet uit het apparaat gehaald worden, kunnen we niet blind vertrouwen op het schijnbaar positieve beeld dat deze technologieën ons kunnen schetsen. Hoewel alles op papier – of beter op het beeldscherm – in orde lijkt is het dus nog steeds noodzakelijk om ook op andere manieren te controleren of alles in orde is.

Of is controle ook deel van het probleem? Uiteindelijk gaat het hier niet alleen over goed zorgen maar ook over autonomie. We lijken nog wel eens te vergeten dat ook oude en zieke mensen het recht hebben om keuzes te maken over hun leven. En dat mogen dus ook ‘slechte’ keuzes zijn. De kleine pleziertjes die wij ook hebben, want in alle eerlijkheid, wij kiezen ook lang niet altijd de gezonde, veilige en verstandige optie. Hoewel het vaak met de beste bedoelingen gepaard gaat, worden zorgtechnologieën nog wel eens opgedrongen aan ouderen. Uit beleefdheid wordt er dan ‘ja’ gezegd, terwijl men eigenlijk niet veel zin heeft om deel te nemen. Of ouderen zeggen toe zonder echt te weten wat voor effect een technologie op hun leven gaat hebben. En als ze daar dan achter komen, vinden ze vaak creatieve manieren om er weer vanaf te komen. ‘Sabotage’, zeggen sommige ingenieurs dan. Ik ben meer geneigd om te denken dat we – weliswaar op een omslachtige manier – er eindelijk achter zijn gekomen wat deze mensen echt belangrijk vinden. Laten we daar ook naar luisteren.

Heeft u ook ervaringen met zorgtechnologie en wilt u die delen, dan horen we ze graag. Het mogen positieve of negatieve verhalen zijn; dingen die u aan het lachen maakten, u verdrietig maakten of aan het denken zetten. We zijn geïnteresseerd in die verhalen omdat wij ze gebruiken in ons onderwijs over zorg en technologie. Mail uw verhaal naar: GET-LAB@avans.nl.

* dank aan Pien van Dijk en Nanda van Ginneken voor hun input.

website: Netcreators