Hogere eiwitinname bij ouderen door verrijkte voedingsmiddelen

Hogere eiwitinname bij ouderen door verrijkte voedingsmiddelen

Verrijken van voedingsmiddelen als brood, soep en vruchtensap met eiwit kan de eiwitinname van ouderen aanzienlijk verhogen – in het ziekenhuis, het verzorgingshuis of gewoon thuis.

Door: Prof. Dr. ir. Lisette de Groot

Prof. dr. ir. Lisette de Groot, hoogleraar Voeding van de Oudere Mens aan Wageningen UR en ambassadeur van Active Ageing Nederland. Om de maand schrijft zij een blog voor Active Ageing Nederland, gebundeld op deze pagina. Meer weten over voedingsonderzoek bij ouderen, en de vertaling ervan naar interventieprogramma’s? Neem contact op via healthyageing@wur.nl.

Ouderen hebben extra eiwit nodig, zeker degenen die (langdurig) ziek zijn. Het helpt – in combinatie met regelmatige lichaamsbeweging – om de spiermassa op peil te behouden. Mensen blijven hierdoor langer mobiel en herstellen sneller na een ingreep, zo blijkt uit onderzoek. In de praktijk krijgt een op de tien thuiswonende senioren echter te weinig eiwit binnen. Bij ouderen die (langdurig) ziek zijn, komt bij de meerderheid de eiwitvoorziening in het gedrang. Dat verbaast me niet, want bij veel mensen neemt de eetlust af met het ouder worden. Wie ziek is, eet minder dan normaal en krijgt daarmee nog minder eiwit binnen.

Cater with Care

De relatief lage eiwitinname van ouderen was de aanleiding voor de opstart van het onderzoeksproject Cater with Care – een samenwerking tussen Wageningen University & Research, ziekenhuis Gelderse Vallei, de Alliantie Voeding, een cateraar en drie voedingsmiddelenbedrijven. In dit project onderzochten we in hoeverre verrijking van dagelijkse kost als brood, soep, sap, zuiveldranken en toetjes met eiwit uitkomst kan bieden – in het ziekenhuis, in een verzorgingshuis en bij mensen thuis.

Janne Beelen, promovenda binnen onze onderzoeksgroep, vergeleek hiertoe in het ziekenhuis twee groepen patiënten: 40 ouderen met een verhoogd risico op ondervoeding, en 40 ouderen zonder verhoogd risico. Ze beoordeelde het risico aan de hand van de BMI van de deelnemers, de ziekte die ze hadden en het gewichtsverlies dat optrad net voor de ziekenopname.

Hogere eiwitinname

Ouderen die in het ziekenhuis een menu met energie- en eiwitverrijkte producten voorgeschoteld kregen, hadden een hogere eiwitinname dan mensen met het standaardaanbod. De eerste groep kwam dichter in de buurt van de nagestreefde hoeveelheid van 1,2-1,5 gram per kilo lichaamsgewicht voor ouderen die ziek zijn of herstellend van een ingreep.

Beelen, die begin oktober promoveerde op het onderwerp, onderzocht of de consumptie van eiwitverrijkte producten ook buiten het ziekenhuis de eiwitinname ten goede komt. In een tiendaagse pilot onder 22 bewoners van een verzorgingshuis en een revalidatiecentrum was dit inderdaad het geval. De ouderen kregen gemiddeld 12 gram meer eiwit per dag binnen, omgerekend een toename van 0,96 naar 1,19 gram per kilogram lichaamsgewicht per dag. Ze compenseerden de consumptie van de eiwitverrijkte voedingsmiddelen niet door van andere eiwitrijke producten, zoals vlees en zuivel, minder te eten.

Thuis en in het ziekenhuis

Een gerandomiseerde, gecontroleerde interventiestudie onder 147 oudere patiënten liet opnieuw een positief effect zien. Maar liefst 79% van de deelnemers in de interventiegroep haalde in het ziekenhuis de doelstelling van 1,2 gram per kilo lichaamsgewicht eiwit per dag, tegen 48% in de controlegroep. In de 12 weken na thuiskomst was het verschil tussen de groepen nog groter: 72 versus 31%. Vooral brood, zuiveldranken- en toetjes, soepen en fruitsappen vielen bij mensen in de smaak.

Ik beschouw, net als collega-voedingskundige Beelen, verrijking van dagelijkse voedingsmiddelen als een passende strategie om de eiwitinname van ouderen over een langere periode te verhogen. Je kunt er allerlei kanten mee uit, op verschillende momenten van de dag. Daarmee hebben niet alleen ziekenhuispatiënten en mensen met een verhoogd risico op ondervoeding er baat bij, maar eigenlijk iedereen die lang fit en mobiel wil blijven.

Meer weten over onderzoek naar voeding, eiwitverrijking en ouderen? Neem contact met ons op.

Prof. Dr. ir. Lisette de Groot, hoogleraar Voeding van de Oudere Mens, Wageningen University & Research

website: Netcreators