Slijtage

Slijtage

Laatst moest ik met spijt een leuke trui bij de vodden doen. Er zat een gat in, hij was duidelijk versleten. Ik had hem jaren lang gedragen en dan krijg je zoiets. En als je niet goed bent in gaten stoppen (zoals ik), dan is het einde verhaal.

Door: Marijke Hopman-Rock

Prof. emeritus dr. Marijke Hopman-Rock is professor emeritus “lichamelijke activiteit en gezondheid bij ouderen” bij VUmedisch centrum Amsterdam en BodyatWork Research centrum TNO in Leiden. Daarnaast is zij ambassadeur van Active Ageing Nederland.

Mijn man heeft twee volledig versleten knieën door artrose zei de huisarts. Dat was al jaren geleden zo en toch speelt hij nog elke dag tennis, hij wandelt en fietst. De specialist keek er vreemd van op nadat hij de foto’s had bestudeerd. Hoe kan zoiets nou?

Al jaren is bekend dat je bij artrose van de knie het beste de dijbeenspieren flink kunt trainen. Voor veel mensen is dat een raar idee. Dan gaan de knieën toch nog meer slijten? We kennen mensen boven de 55 jaar die alvast een gelijkvloers appartement kochten om te voorkomen dat ze straks vanwege de slijtage geen trap meer kunnen lopen. Om te voorkomen dat de boel nog meer “slijt” gaan ze nog minder belasten en bij ieder pijntje gaan ze snel zitten om de knieën te ontlasten.

Ik kan me altijd opwinden over het vergelijken van het menselijk lichaam met een stuk materiaal. Laatst hoorde ik een oratie waarbij het lichaam werd vergeleken met een oude spijkerbroek waar gaten in kunnen vallen. Volgens mij gaat deze opvatting voorbij aan het regenererend vermogen van het menselijk lichaam. Ok, we kunnen niet zelf een nieuw orgaan laten groeien, maar bij letsel zie je vaak dat bepaalde functies kunnen worden teruggewonnen of worden overgenomen door andere delen. Kraakbeen en gewrichtsvloeistof in de knie zijn dynamisch en niet statisch. Dat betekent dat het zowel achteruit als vooruit kan gaan. Voldoende beweging speelt bij het laatste een belangrijke rol.

Al in 1996 publiceerde ik een artikel over het verband tussen bewegen, lichamelijke beperkingen en chronische pijn door artrose.  Het onderzoek was gedaan in een cohort ouderen in Rotterdam Ommoord. Het bleek dat mensen met chronische pijn die veel trainden, minder lichamelijke beperkingen hadden dan degenen die dat niet deden. Minder beperkingen betekent ook een betere kwaliteit van leven en minder zorgvraag, dus dat lijkt me zeer relevant. Toch duurde het nog jaren voordat dit nieuws doordrong tot de fysiotherapeuten en de huisartsen.

Een misverstand is dat de mate van “slijtage” van het kraakbeen op een röntgenfoto veel zegt over de mate van pijn die wordt ervaren. De –inmiddels al lang overleden- professor Valkenburg (een van de grondleggers van het epidemiologisch artroseonderzoek in Nederland) zei ooit tegen mij dat patiënten niet met een foto hoeven om te gaan maar met pijn. Pijn door artrose kan je ook hebben als er (nog) niet veel afwijkingen op de foto zijn te zien.  Wellicht is het juist in zo’n situatie van belang om de spieren extra te trainen zodat het kraakbeen de kans krijgt om te herstellen of in ieder geval niet hard achteruit te gaan.

Nou ja, in het geval van mijn man heeft hij toch maar besloten om zijn knieën te laten vervangen door een paar kunstexemplaren. Dat wordt afzien voor hem, want sporten is zijn lust en zijn leven!

Foto: Max Pixel

website: Netcreators